Kars Ehlibeyt

F.Nietzsche

Vidosav Stevanovic ve Vuh Draskovitch…

Her ikisi de Sırp, ikisi de yazar ve ikisi de koyu birer Miloseviç muhalifi.

Fakat birbirlerini 15 senedir tanıyan bu iki Sırp aydın, Miloseviç’e karşı savaşmak için farklı yöntemler tercih etmişlerdi. Eski bir yayıncı da olan Vidosav Stevanovic, yazmak için köşesine çekildi.1988'de milliyetçi propagandanın savaşı kaçınılmaz hale getirdiğini gördüğünde kamusal hayatı terk etmeye karar vermişti. Hiç bir halka, partiye ya da bir etnik gruba ait olmadan ayakta durmaya çalışan bir birey olmayı deneyecekti. Bu yüzden, karısı ve çocuklarıyla beraber bir köye yerleşti. Ve günler, geceler boyunca sürecek bir yazı serüveninin içine bıraktı kendini. Tolstoy'un Savaş ve Barış'ta yaptığı gibi, insanları tamamen tarafsız olarak tahlil edebilecek bir yüksekliğe ulaşmayı istiyordu belki de.

Stevanoviç, bu dönemde bol bol düşünme fırsatı buldu. Halklardı kendilerini teslim edenler, kendilerini ezdirenler… Kendi kendini kullaştıran, başka bir deyişle kendi boğazını kesen halklar, özgürlük ve kulluk tercihi karşısında bağımsızlıklarını terk edip boyunduruğu kabul etmiş ve bu kötü duruma itiraz etmek şöyle dursun onu istemişlerdi aslında.

Oysa yeniden özgür olabilmek için tirana karşı koymak, onunla savaşmak bile gerekmiyordu çoğu kez. İnsanlar özgür olmayı isteyip tirana kulluk-kölelik etmemeye karar verdikleri an tiranlık kendiliğinden yok olmaya başlayacaktı.

Aklından geçen tüm bu düşünceleri durup dinlenmeksizin kaleme aldı. Ve kamusal alandan dışlanmış, tüm çalışma olanakları engellenmiş olarak, yabancı dilden yaptığı tercümelerle geçinmeye çalıştı uzun süre.

Bu esnada savaş hakkında yazılmış “Kar ve Köpekler” ortaya çıktı. Ardından ise “Halkın Tiranı Miloseviç”…

Vuh Draskovitch ise, Miloseviç’e karşı ülke genelinde en önde gelen demokratik muhalefet hareketini kurmuştu.1990 Ocak ayından beri Sırp demokratik yenilenme hareketinin başkanı olan Draskovitch, üç yıl boyunca yazmaya ara verdi. Tüm zamanını siyasi etkinliklere, mitinglere, toplantılara, protesto gösterilerine, basın konferanslarına ayırmaya başladı.

Televizyon devletin elindeydi, bu yüzden tıpkı 19.yy vaizleri gibi doğrudan halkın arasına karışmaya karar vermişti. Altı ay boyunca bir sürü insanla konuştu ve her gün aynı hikayeyi tekrarladı; Evren farklılıkların uyumu üzerine kurulur. Birbirinin aynı iki yıldız dahi yoktur, dünyanın hiçbir yerinde tek bir tip kuşun öttüğü görülmemiştir. Bu da gösterir ki; Allah tekbiçimliliğin zıttıdır. İşte bu yüzden, etnik anlamda tektip bir ulus, kültür, hatta evlilik düşünmek abesle iştigaldir.

***

Stevanovic ve Draskovitch’in gerek savaş öncesinde, gerekse sonrasında gösterdikleri bu tavrın bizler açısından da büyük önemi haiz. Sırp olmanın, Sırbistan'da yaşamanın ancak milli anlamda bir saplantıya sahip olmamanın, ihanetle suçlanmayı ve "kötü" bir Sırp olarak anılmayı beraberinde getireceği bir dönemde gösterdikleri insani tavır çok değerli.

Zira "Kötü" ve "İyi" Sırp ayrımı, Sırp tarihinden çıkarılmış, kurtuluş savaşlarıyla tıka basa dolu bir savaşçı mitolojisi olan Sırp mitolojisi açısından çok önemli bir yere sahip. Sırpların tarihleri boyunca cesur askerler, kendi milli kurtuluşları ve "kardeş" güney_Slav milletlerinin kurtuluşları için didinen savaşçılar oldukları yoğun biçimde empoze edilir. Sürekli savaşan, savaşta korkunç kayıplar veren, dürüst ve korkusuz askerler olarak kendilerinden büyük bir efsane yaratmışlardır. Her zaman, bu savaşlar sırasında ya da sonrasında "kardeş" milletlerin "ihanetine" uğramış hissederler kendilerini. Aslında Sırplar'ın tarihleri boyunca sık sık yoksunluk çektikleri doğrudur. Bu inkâr edilemez. İşte günümüzde de Sırp milli gururunun manipüle edilmesi de, özellikle Sırp cemaatler arasında çok derine kök salmış bir korkuya ve bu geçmiş üzerinden yaratılan mitolojik tarih anlatımına dayanmaktadır. Tarih boyunca daha önce olduğu gibi "kardeş" milletlerin kurbanı olmaktan korkmuşlardır.

Ve Sırbistan'daki Sırp liderliğinin radikal milli politikalarının bu denli taraftar toplamasının arkasında da bu gizlidir.

Vidosav Stevanovic ve Vuh Draskovitch…

Bu iki Sırp yazar, önce kendi halklarının ilkel milliyetçiliğiyle yüzleşmeden, doğru dürüst bir emperyalizm tahlili yapılamayacağının da farkına varabilmişlerdi.

Bosna Savaşında Milesoviç’e karşı yoğun bir muhalefet yürüttüler ve Boşnaklardan yana olarak aydın namusunun ne anlama geldiğini tüm dünyaya gösterdiler…

Ne mutlu onlara…

Balkanlar'da yaşanan hiç bir sorunun etnik ilkelere dayanarak çözülemeyeceğini söyleyebilmişler ve her milliyetçiliğin önce kendini sevmekle başlayıp, demogogların eline düşer düşmez herkese karşı nefrete dönüşebileceğinin altını çizebilmişlerdi…

Belki bizlerin de, emperyalizme karşı mücadelenin, kendi içimizdeki etnik ya da kültürel unsurları aşağılamadan, onları ötekileştirmeden, jakobence bir tavırla bir potada eritmeye çalışmadan olması gerektiğini iyice anlaması gerekiyor…

Özellikle yazar ve şairlerimizin…

Bu e-Posta adresi istenmeyen postalardan korunmaktadır, görüntülemek için JavaScript etkinleştirilmelidir.