Kars Ehlibeyt

Suriye’deki otokratik Baas rejiminin “yeni Ortadoğu”ya gösterdiği mukavemetin performansını Bizans-Muaviye geleneğine bağlamakta açıklayıcı öğeler bulunabilecek olmakla birlikte, asıl, Şam’ın Tahran’la stratejik ortaklık havuzuna katılıp Sünni jeopolitikanın siyasi menbaı haline gelmesine odaklanmak bizi doğru analizin eşiğine kadar getirebilir. Dolayısıyla önce galiba jeopolitika kadar teopolitikanın da analitik değerine ihtimam göstererek işe başlamak lazımdır.

Burada “Sünni jeopolitik”ten maksadımız, Washington-Tel Aviv ekseninin “müstakbel” emelini tahakkuk ettirebilmek için İstanbul’u Beyrut’un stratejik derinliği sayan BOP’un yumuşak ve sert gücünün jeopolitik mihverindeki siyasi duraklar değil kuşkusuz. Tel Aviv’in menfaatine istihdam edilmiş duyarlılıkla tarihsel Şii hilalini tehdit gören siyasi başkentlerin şaibeli mutabakatı Sünni jeopolitiğin ne tarihsel, ne dinî, ne de kültürel bedeni kabul edilmelidir. Bunun rağmına sarılınan İstanbul-Şam-Kahire yayı da, İstanbul-Şam-Bağdat kavisi de “Müslüman ümmet” umudunu gerçek yapmak üzere Şii hilalini tamamlaması murat edilen Sünni jeopolitik hedefine teveccüh etmiş olamaz.

Nitekim Suriye lideri Esed’in hem “demokratik açılım”ı zamansız bulması, hem de kapılarımızı yabancılara açmamamız gerektiğini hatırlatması, Şam’ı da içinde sayıp Şii hilaline karşı(t) konumlandırılan Sünni jeopolitiğin neden ümitvar ve kâmil bir mana oluşturamayacağının gerekçesini masaya koyuyordu. Türkiye’de derme çatma dışpolitika yazarlığının iştihalı temennisinde ifadesini bulan, Suriye’yi İran’dan koparıp İsrail’le uzlaştırma fikri, o nedenle Sünni ve Şii mukavemet hattının esaslı tecrübe stokuna sahip Şam’ın bu kapasitesini terketmesini boşuna beklemektedir.

Şu halde Suriye, hem bölgesel sorunları idrak edebilmek için izah modelleri geliştirirken, hem de Merkez’in ihtiyacı olan Sünni jeopolitikayı inşa ederken -yeni Osmanlıcılığın sandığının aksine- pergelin sabit ucudur ve bir Sünni yay mimarisi üzerine kafa yorulacaksa, bugünkü koşullarda bu kavis, İstanbul’dan Şam’a doğru değil, Şam’dan İstanbul’a doğru çizilecektir.

Hamidiye Çarşısı’na, metruk makberelere, Suriyelilerin Türkiye sevgisine, oradaki şehir/millet silüetinin bizim diyardakine nasıl da benzediğine bakarak ya da başka pek çok tarihsel-kültürel hısımlık nedeniyle, ama ille de Şam’ı bir basamak aşağıda görüp neredeyse Türkiye’nin vilayeti gibi algılamaya varan -hegemonik hallere pek bir teşne- hissiyatın içerleyeceğini bilerek işaret ediyoruz bu hakikate.

Sünni jeopolitikin kurulma biçimine ilişkin bu panoramanın en haklı gerekçesi, “vilayet” bağına bağlanıp kalakalmış mefluç algı sisteminin hiç farkedemediği, Merkez’in stratejik muvazene düzeneğinde iki çok mühim ve hayatî kefe olan Filistin ve Lübnan’ı hegemonlar karşısında sabit, dengede ve üzerine konuşulabilir vaziyette tutan terazi ucunun Suriye olmasıdır. Tahran bile bu enstantanede çoğu kere ayni ve nakdi lojistikle ruhiyyata teşvik ve takviye verip bu kadarıyla yetinmek durumunda kalıyorken bu coğrafyanın anlamlı varlığı ancak Suriye-Lübnan-Filistin bütünlüğü ile mümkün olabilmektedir.